MS Buddy
MS Buddy

Seksualiteit bij MS


Een onderwerp dat vaak onbesproken blijft - maar veel impact heeft


Seksualiteit is voor veel mensen een belangrijk onderdeel van kwaliteit van leven.1Toch komt het onderwerp in de spreekkamer niet altijd vanzelf ter sprake. Veel patiënten vinden het moeilijk om erover te beginnen. Hier kun jij als MS-verpleegkundige een belangrijke rol spelen: door het onderwerp actief en laagdrempelig aan te kaarten.

Seksuele klachten komen relatief vaak voor bij mensen met MS.1,2 Dat kan verschillende oorzaken hebben: lichamelijke klachten door de ziekte zelf, psychologische factoren en bijwerkingen van medicatie.1,2 Ook veranderingen in relaties en zelfbeeld kunnen invloed hebben.3
 

De factoren op een rij


Verschillende factoren van MS kunnen seksualiteit beïnvloeden, zoals:

Lichamelijke klachten2 door de ziekte zelf

  • vermoeidheid en energietekort
  • pijn, spasmen of bewegingsbeperkingen
  • gevoelsstoornissen
  • incontinentie of kathetergebruik

Psychologische factoren2,5

  • angst, depressie of onzekerheid (zelfbeeld)

Bijwerkingen van medicatie1,2

Ook kan de relatie veranderen wanneer een partner steeds vaker een zorgende rol krijgt. Dat kan invloed hebben op intimiteit.3

Waarom bespreken?


Patiënten vinden het onderwerp vaak lastig om over te beginnen bij een zorgverlener. Als niemand ernaar vraagt, blijven klachten soms jarenlang onbesproken.2 Door het onderwerp bespreekbaar te maken help je patiënten om zorgen te delen en mogelijke oplossingen te vinden. Zo kun je bovendien voorkomen dat patiënten zich alleen voelen met hun klachten.
 

Zo kun je het gesprek openen


Seksualiteit hoeft geen groot of zwaar onderwerp te zijn. Een eenvoudige vraag kan al voldoende zijn om het gesprek op gang te brengen. 

Bijvoorbeeld:

“Veel mensen met MS merken dat hun ziekte invloed heeft op intimiteit of seksualiteit. Hoe is dat voor u?” 

Door het onderwerp te normaliseren verlaag je de drempel voor patiënten om hun ervaringen te delen.

Veelvoorkomende seksuele klachten bij MS

 

Minder zin in seks2,4,5

Veel patiënten ervaren minder zin in seks door vermoeidheid, pijn, spasmen of psychische klachten.2,5 Ook onzekerheid over het lichaam of angst voor klachten tijdens seks kan een rol spelen. Adviezen die je kunt bespreken met patiënten:5

  • kies een moment van de dag met meer energie
  • neem voldoende tijd voor opwinding
  • ontdek andere vormen van intimiteit
  • bespreek wensen en grenzen met de partner

Pijn bij het vrijen

Pijn kan ontstaan door spierspanning, neurologische klachten of vaginale droogheid.2,5 Zenuwschade kan er ook voor zorgen dat seksuele prikkels minder goed worden gevoeld.

Wat je kunt adviseren:2,5

  • gebruik glijmiddel
  • experimenteer met andere houdingen
  • neem voldoende tijd voor opwinding
  • bespreek aanhoudende klachten met huisarts of gynaecoloog

Erectieproblemen1,5

Mannen met MS kunnen moeite hebben met het krijgen of behouden van een erectie door zenuwschade of medicatie. Psychologische factoren zoals stress of prestatiedruk kunnen dit versterken.1,5 Als verpleegkundige kun je uitleg geven en zo nodig verwijzen naar de huisarts, uroloog of seksuoloog.

Orgasmeproblemen2,5

Veel mensen met MS ervaren dat een orgasme moeilijker te bereiken is of minder intens voelt. Dit kan veroorzaakt worden door zenuwschade of medicatiegebruik.1,2,5 Bespreek met patiënten dat meer tijd, andere vormen van stimulatie of hulpmiddelen kunnen helpen.

Medicatie en seksualiteit


Houd er rekening mee dat medicijnen invloed kunnen hebben op seksualiteit.1,2

Voorbeelden:5

  • Antidepressiva: minder zin in seks of moeite met orgasme
  • spierontspanners of slaapmiddelen: sufheid en minder energie
  • interferonen: vermoeidheid of sombere stemming

Wanneer patiënten seksuele klachten ervaren, is het zinvol om medicatiegebruik mee te nemen in de evaluatie en dit zo nodig met de neuroloog te bespreken.

Wat leg je vast in het dossier?

Wanneer seksualiteit ter sprake komt, is het belangrijk om relevante informatie te documenteren, bijvoorbeeld:

  • gemelde seksuele klachten
  • mogelijke lichamelijke of medicamenteuze oorzaken
  • impact op relatie of welzijn
  • adviezen die je hebt gegeven
  • eventuele doorverwijzingen

Dit helpt om klachten later opnieuw te evalueren en zorg goed af te stemmen binnen het behandelteam.

Wanneer verwijs je door?

Soms is aanvullende expertise nodig. Overweeg verwijzing bij:

  • aanhoudende pijnklachten tijdens seks
  • erectieproblemen die niet verbeteren
  • relatieproblemen door ziekte
  • psychische belasting of onzekerheid
  • vragen over kinderwens of fertiliteit

Mogelijke verwijzers zijn:

  • seksuoloog
  • psycholoog
  • gynaecoloog
  • uroloog

Belangrijkste boodschap voor jouw praktijk

Seksualiteit bij MS gaat niet alleen over lichamelijke functies, maar ook over intimiteit, relaties en zelfbeeld. Door het onderwerp bespreekbaar te maken kun je patiënten helpen om:

  • hun klachten te begrijpen
  • oplossingen te vinden
  • hun relatie gezond te houden
  • hun kwaliteit van leven te verbeteren

Soms helpt het al wanneer je tegen een patiënt zegt:

“Seksuele veranderingen komen vaker voor bij MS. U bent niet de enige, en er zijn manieren om hiermee om te gaan.”

Referenties
1. Dastoorpoor, M., Zamanian, M., Moradzadeh, R., Nabavi, S. M., & Kousari, R. (2021). Prevalence of sexual dysfunction in men with multiple sclerosis: A systematic review and meta-analysis. Systematic Reviews, 10(1), 10. https://doi.org/10.1186/s13643-020-01560-x
2. Yazdani, A., Ebrahimi, N., Mirmosayyeb, O., & Ghajarzadeh, M. (2023). Prevalence and risk of developing sexual dysfunction in women with multiple sclerosis (MS): A systematic review and meta-analysis. BMC Women's Health, 23(1), 352. https://doi.org/10.1186/s12905-023-02501-1
3. Happich, F., König, H.-H., & Hajek, A. (2022). Spousal care and its effect on partnership characteristics: A longitudinal analysis of spousal caregiving and care receipt in Germany. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 36(1), 109–119. https://doi.org/10.1111/scs.12968
4. Oldenhof, A., Derckx, T., & Zoetmulder, E. (2025). MS en seksualiteit 2024. Rutgers / MS.nl. https://rutgers.nl/onderzoeken/ms-en-seksualiteit-2024/
5. Rutgers / MS.nl. (z.d.). Multiple Sclerose (MS) en seksualiteit [Brochure]. https://www.ms.nl/nieuws/ontdek-nieuwe-informatie-over-ms-en-seksualiteit-op-ms-nl

Tags

  • Neurologie
  • MS
FA-11689818