Paroxismale Nachtelijke Hemoglobinurie (PNH)
PNH is een zeldzame, verworven klonale aandoening van hematopoëtische stamcellen, die wordt gekenmerkt door hemolyse, trombose en beenmergfalen. Het wordt veroorzaakt door een somatische mutatie in het PIG-A-gen. Dit leidt tot de productie van rode bloedcellen met een afwezige of verminderde expressie van GPI-verankerde eiwitten, waaronder CD55 en CD59.1-3
Door de afwezigheid van CD55 en CD59 worden rode bloedcellen gevoelig voor complementgemedieerde hemolyse. Deze hemolyse kan intravasculair (IVH) of extravasculair (EVH) zijn. IVH treedt op in de bloedvaten, terwijl EVH voorkomt in de lever en milt. 1
Hemolyse
IVH treedt op in de bloedvaten wanneer PNH-rode bloedcellen worden vernietigd door het ‘Membrane Attack Complex’ (MAC) in de terminale complementroute.1,2
EVH komt voor in de lever en milt. Het treedt op wanneer C3-fragmenten zich afzetten op PNH-rode bloedcellen, waardoor ze worden gemarkeerd voor verwijdering en vernietiging door macrofagen in de proximale route van het complementsysteem.1,2
Deze hemolyse zorgt voor een aanzienlijke ziektelast die klachten veroorzaakt als trombose, ernstige vermoeidheid en hevige buikpijnen.1,4-7
Behandeling
Om te bepalen of en welke PNH-behandeling nodig is, wordt gekeken naar de mate van hemolyse, de mate van beenmergfalen, de tromboseneiging en of er een andere beenmergziekte aanwezig is.8
Het ziektebeeld kan in de loop van de tijd veranderen, waardoor het nodig kan zijn om de behandeling aan te passen. Het is daarom belangrijk om patiënten regelmatig op te volgen en te blijven monitoren. Gezien de zeldzaamheid van het ziektebeeld en het hiermee samenhangende beperkte aantal wordt er in de Nederlandse richtlijn aanbevolen om een behandelplan op en bij te stellen in overleg met een PNH expertisecentrum.8
Referenties:
1. Dingli D, et al. Ann Hematol. 2022;(2)101:251-263.
2. Brodsky RA. Blood. 2014;124:2804–2811.
3. Risitano AM, et al. Lancet Haematol. 2021 8e344–e354.
4. https://rarediseases.org/rare-diseases/paroxysmal-nocturnal-hemoglobinuria/ (geraadpleegd op 30-07-2025)
5. Lima M. et al Pract Lab Med 2020;20.
6. Meyers G, et al. Blood 2007;110:3683.
7. Mitchell R, et al. SM Clin Med Oncol 2017;1:1001.
8. Nederlandse Richtlijn Paroxysmale Nachtelijke Hemoglobinurie 2016, pagina 17