Enthesitis w przbiegu Łuszczycowego Zapalenia Stawów

Zapalenie przyczepów ścięgnistych obserwuje się u 30-50% pacjentów i najczęściej dotyczy ono powięzi podeszwowej i ścięgna Achillesa,  ale może powodować ból w okolicy rzepki, grzebienia biodrowego, nadkłykci i przyczepów mięśnia nadgrzebieniowego.1
U pacjentów z zapaleniem przyczepów ścięgnistych stwierdzono: 2

  • cięższy fenotyp choroby i wyższe wskaźniki aktywności choroby,
  • większą liczbę bolesnych lub obrzękniętych stawów oraz więcej objawów pozastawowych,
  • częściej prezentują dactylitis, zajęcie osiowe i zmiany paznokciowe (Rejestr PsA/SpA w Corrona wykazał zapalenie palców u 27% pacjentów z zapaleniem przyczepów ścięgnistych),
  • częstsze stosowanie opioidów, oporność na leczenie lekami przeciwreumatycznymi modyfikującymi przebieg choroby (DMARD),
  • gorszą jakość życia (QoL), w tym większy ból i zmęczenie,
  • a lekarze byli znacznie mniej zadowoleni z obecnego leczenia łuszczycowego zapalenia stawów w porównaniu z pacjentami bez zapalenia przyczepów ścięgnistych.

Enthesitis jako wczesny sygnał i czynnik ryzyka progresji3

Nowe przeglądy i prace eksperckie podkreślają, że:

  • enthesitis może być jednym z najwcześniejszych elementów zapalnych w spektrum choroby łuszczycowej,
  • bywa wykrywalne subklinicznie (USG/MR) jeszcze przed pełnoobjawowym ŁZS,
  • może odgrywać rolę w przejściu z łuszczycy skóry do ŁZS.

Wpływ enthesitis na uszkodzenie strukturalne – konsekwencje długoterminowe4

Dane obrazowe i długoterminowe pokazują, że zapalenie przyczepów ścięgnistych:

  • koreluje z progresją zmian radiologicznych (zarówno obwodowych, jak i osiowych),
  • wiąże się z powstawaniem enthesofitów i erozji kostnych,
  • jest elementem mechanizmu prowadzącego do nieodwracalnych zmian strukturalnych.

Wpływ opóźnienia na wyniki leczenia

Wczesna diagnoza ŁZS jest fundamentem w leczeniu ŁZS, ponieważ nawet 6-miesięczne opóźnienie w diagnozie może prowadzić do znacznie poważniejszych zmian radiograficznych stawu, gorszej sprawności fizycznej i zmniejszenia szans na sukces terapeutyczny5. Pacjenci z opóźnieniem rozpoznania ŁZS <1 roku są w stanie, z większym prawdopodobieństwem, osiągnąć remisję lub MDA. Natomiast opóźnienie >2 lat powoduje większe uszkodzenia stawów6

.Całkowite opóźnienie diagnostyczne różni się w zależności od fenotypu ŁZS, a ostatnie badania wskazują, że pacjenci z zapaleniem entez mają najdłuższe opóźnienie diagnostyczne6.

Enthesitis-wykres

Enthesitis a wybór leczenia – dlaczego domenowe podejście ma znaczenie?

Zaktualizowane rekomendacje GRAPPA podkreślają, że:

  • enthesitis powinno być oceniane i leczone jako odrębna domena,
  • skuteczność terapii różni się pomiędzy klasami leków,
  • wybór terapii powinien uwzględniać dominującą domenę choroby7. 

EULAR zaleca monitorowanie zapalenia przyczepów ścięgnistych za pomocą badań obrazowych8, a Outcome Measures in Rheumatology (OMERACT) dołącza ocenę enthesitis we wszystkich badaniach długookresowych i próbach klinicznych dotyczących ŁZS, jako podstawową domenę9.

Dlaczego IL-17 i Cosentyx mają szczególne znaczenie w enthesitis?

Patogeneza enthesitis jest silnie związana z osią IL-23 / IL-17, która:10

  • napędza zapalenie w obrębie przyczepów ścięgnistych,
  • łączy bodźce mechaniczne z odpowiedzią immunologiczną,
  • uczestniczy w procesach patologicznego remodelingu kostnego.

Sekukinumab (Cosentyx) wykazuje wysoką skuteczność w redukcji enthesitis, zarówno:

w badaniach klinicznych11

enthernitis-cosentyx-1

 

 

 

Ustąpienie
zapalenia
przyczepów
ścięgnistych

w rzeczywistej praktyce klinicznej12

enthernitis-cosentyx-2

W badaniu ULTIMATE wykazano dodatkowo:

  • redukcję zapalenia enthesis ocenianą obrazowo (power Doppler USG),
  • wpływ nie tylko na objawy kliniczne, ale na aktywną chorobę zapalną w obrębie przyczepów ścięgnistych13.
Zapalenie przyczepów ścięgnistych nie jest „drugoplanową” manifestacją ŁZS.
To domena o znaczeniu prognostycznym, wpływająca na ciężkość choroby,
jakość życia i przyszłą progresję strukturalną.
Terapia ukierunkowana na oś IL-17, taka jak sekukinumab, pozwala adresować zarówno
aktualną aktywność choroby, jak i długoterminowe potrzeby pacjenta z ŁZS.

Cosentyx charakteryzuje się spójnym profilem bezpieczeństwa na podstawie 47 badań przeprowadzonych w ciągu 8 lat w zakresie PsO, PsA i axSpA14,15

Skróty i piśmiennictwo

Skróty

LEI – wskaźnik zapalenia przyczepów ścięgnistych (ang. Leeds Enthesitis Index);

Piśmiennictwo

  1. Ritchlin CT i wsp. N Engl J Med. 2017; 376(10):957-970.
  2. Orbai AM i wsp. Rheumatol Ther. 2020; 7:937-948.
  3. Attar RZ i wsp. Am J Clin Dermatol. 2026; 27:121-136.
  4. Macía-Villa C i wsp. J Rheum Dis. 2021; 24:828-833.
  5. Zabotti A, i wsp. Ann Rheum Dis 2023; 82:1162-1170.
  6. Snoeck Henkemans SVJ i wsp. RMD Open 2024; 10:e004062.
  7. Eder L i wsp. J Rheumatol. 2023; 50(2):258-264.
  8. Mandl P i wsp. Ann Rheum Dis. 2015; 74(7):1327-1339.
  9. Yang F i wsp. Chinese Medical Journal. 2023; 136(8).
  10. Pelechas E i wsp. Mediterr J Rheumatol. 2026; 37(1):58-67.
  11. McInnes IB i wsp. Lancet Rheumatol. 2020; 2(4):e227re235.
  12. Kiltz U. Prezentacja POS0574, EULAR 2025.
  13. https://psoriasis-hub.com/medical-information/secukinumab-for-thetreatment-of-synovitis-and-enthesitis-in-psoriatic-arthritis.
  14. Gottlieb AB i wsp. Acta Derm Venereol. 2022;102:adv00698.
  15. Sun R i wsp. Dermatol Ther (Heidelb). 2024;14(3):729-743.

Tagi

  • Reumatologia
  • Cosentyx® (secukinumab)