Czym jest osiowe zapalenie stawów kręgosłupa (axSpA)
To zapalenie stawów charakteryzuje się zapaleniem stawów krzyżowo-biodrowych (SIJ) i osiowego kręgosłupa, z objawami takimi jak przewlekły ból pleców, sztywność poranna i zmęczenie, najczęściej objawiające się we wczesnej dorosłości. U części pacjentów ma jednak także charakter heterogenny z jednoczesnym występowaniem zapalenia stawów obwodowych, przyczepów ścięgnistych i palców.1
Rozpoznanie axSpA pozostaje trudne ze względu na często podstępny początek choroby, który nie wskazuje na chorobę zapalną. Ponadto, chociaż chroniczny ból pleców utrzymujący się dłużej niż trzy miesiące jest kluczową cechą axSpA, często występuje również u pacjentów bez zapalnego bólu pleców..1
Kryteria klasyfikacji ZZSK opierają się na kombinacji objawów klinicznych i jednoznacznego radiograficznego sacroiliitis co najmniej stopnia 2 obustronnie lub stopnia 3 jednostronnie. Jednak zdjęcia rentgenowskie są często prawidłowe, gdy pojawiają się pierwsze objawy, i zwykle potrzeba kilku lat, aby rozwinęło się radiograficzne sacroiliitis. Dlatego diagnoza AS jest zwykle opóźniona o 8–11 lat od wystąpienia pierwszych objawów.2
U większości pacjentów z wczesnym AS, zapalenie stawu krzyżowo-biodrowego można jednak wykryć za pomocą skanów rezonansu magnetycznego (MRI), co stanowiło ważny postęp w diagnostyce obrazowej fazy przedradiograficznej AS. Badania pokazują, że u 80% takich pacjentów bez ostatecznych zmian sacroiliitis na zwykłym zdjęciu rentgenowskim rozwinie się AS w dłuższej perspektywie3
Pierwsze objawy choroby są jednak często niewidoczne na zdjęciach rentgenowskich, zwykle potrzeba kilku lat, aby rozwinęło się radiograficzne sacroilitis. Dlatego rozpoznanie ZZSK jest zwykle opóźnione o 8-10 lat od momentu wystąpienia pierwszych objawów choroby.
U większości pacjentów z ZZSK z zapaleniem stawów krzyżowo-biodrowych można wykryć chorobę na wczesnym etapie za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI), co przekłada się na duży postęp w diagnostyce obrazowej fazy przedradiograficznej ZZSK.
Badania pokazują, że ok. 80% pacjentów bez zmian radiograficznych na zdjęciu rentgenowskim w dłuższej perspektywie rozwinie ZZSK.
Informacje dodatkowe
Referencje
- Charles A. Hay Clinical Rheumatology (2022) 41:1939–1950
- Rudwaleit, Ann Rheum Dis 2004;63:535–543.
- Garg N, et al. Best Pract Res Clin Rheumatol. 2014;28:663-72
Poniżej przedstawiamy kilka kluczowych objawów ZZSK, na które warto zwrócić uwagę1,2:
Ból i sztywność kręgosłupa - ból może nasilać się w nocy, po długim bezruchu czy odpoczynku, a poranna sztywność może utrzymywać się przez co najmniej 30 minut.
Obrzęk i ból stawów - ZZSK często prowadzi do stanu zapalnego w stawach kręgosłupa, co powoduje ból, obrzęk i dyskomfort.
Zmęczenie - pacjenci często odczuwają chroniczne zmęczenie, które może wynikać z przewlekłego bólu i nieprawidłowej funkcji kręgosłupa.
Ograniczenia ruchowe - pacjenci z ZZSK mogą doświadczać trudności w wykonywaniu codziennych czynności takich jak skręcanie, pochylanie się czy uniesienie ciężkich przedmiotów.
Objawy te pojawiają się najczęściej w przypadku osób w wieku od 20 do 40 lat.
Podczas diagnozowania ZZSK ważne jest różnicowanie miedzy różnymi typami bólów pleców. 1,2
Informacje dodatkowe
Referencje:
- Braun J, Sieper J. Ankylosing spondylitis. Lancet. 2007;369(9570):1379-1390. doi:10.1016/S0140-6736(07)60635-7
- Strand V, Singh JA. Mayo Clin Proc. 2017;92:555–6
Kliknij w przycisk poniżej aby dowiedzieć się wiecej na temat osiowego zapalenia stawów kręgosłupa