Αναλυτικότερα, τα συμπτώματα της ΨΑ περιλαμβάνουν (Weigle & McBane, 2013; Ritchlin et al., 2017):

• άλγος και ευαισθησία στις αρθρώσεις
• δυσκολία μετακίνησης ή δυσκαμψία στις αρθρώσεις ή/και την πλάτη, ενώ περίπου οι μισοί ασθενείς έχουν πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά
• δερματικές βλάβες (που αποκαλούνται ψωριασικές πλάκες), οι οποίες είναι ξηρές ή ερυθρές και συνήθως καλύπτονται από αργυρόχροες-λευκές φολίδες, ενώ ενδέχεται να έχουν επηρμένα όρια
• ανωμαλίες ονύχων, όπως νύχια με βοθρία, δυσχρωμίες ή νύχια που διαλύονται

Πέραν του άλγους και της αρθρικής δυσκαμψίας, ενδέχεται επίσης να παρουσιαστεί διόγκωση στις περιοχές των ενθέσεων, δηλαδή των σημείων πρόσφυσης του τένοντα στο οστό, μια κατάσταση που ονομάζεται ενθεσίτιδα. Επιπρόσθετα, σχεδόν οι μισοί άνθρωποι με ΨΑ εμφανίζουν δακτυλίτιδα, στην οποία διογκώνεται ολόκληρο το δάχτυλο χεριού ή ποδιού (συχνά αποκαλείται και αλλαντοειδές δάχτυλο). Η δακτυλίτιδα ενδέχεται να σχετίζεται με εξελικτική βλάβη των αρθρώσεων (Bagel & Schwartzman, 2018). Το 80-90% των ατόμων με ΨΑ αντιμετωπίζουν προβλήματα με τα νύχια τους (ψωριασική ονυχία), ενώ ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανίσουν προβλήματα και με τα μάτια τους (π.χ. ραγοειδίτιδα) (Bagel & Schwartzman, 2018; Ocampo & Gladman, 2019). Άλλα τυπικά χαρακτηριστικά της ΨΑ είναι η παρουσία ερυθήματος  πάνω από τις προσβεβλημένες αρθρώσεις, μικρότερου βαθμού ευαισθησία και εμπλοκή της σπονδυλικής στήλης. Η παρουσία αξονικής προσβολής συσχετίζεται επίσης με μεγαλύτερη πιθανότητα εξέλιξης σε μέτρια/σοβαρή ψωρίαση, με υψηλότερη ενεργότητα της νόσου, καθώς και με μεγαλύτερη επίδραση στην ποιότητα ζωής των ασθενών. Αυτά τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της παρακολούθησης των ασθενών με ΨΑ για ενδείξεις αξονικών συμπτωμάτων ή εμπλοκής της σπονδυλικής στήλης (Mease et al., 2018). Η νόσος χαρακτηρίζεται επιπλέον από εξάρσεις και υφέσεις, ωστόσο μόνο το 18% των ασθενών θα παρουσιάσει σταθερές περιόδους ύφεσης με διάρκεια 2,6 έτη κατά μέσο όρο (Gladman et al., 2001).

Η ΨΑ ενδέχεται να προσβάλει τόσο τις περιφερικές αρθρώσεις όσο και τη σπονδυλική στήλη. Έτσι, η προσβολή των αρθρώσεων έχει κατηγοριοποιηθεί σε διάφορους υποτύπους. Έχουν προταθεί πολλά συστήματα για την ταξινόμηση της ΨΑ στην πάροδο των ετών βάσει ανάλυσης ασθενών με πρώιμη και τεκμηριωμένη νόσο. Τα κριτήρια Moll και Wright μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ταξινόμηση της ΨΑ. Σύμφωνα με αυτά τα κριτήρια, η ΨΑ είναι παρούσα όταν ένας ασθενής με ψωρίαση έχει μια φλεγμονώδη μορφή αρθρίτιδας, αρνητικό παράγοντα RF και ένα από τα πέντε διαφορετικά κλινικά υποσύνολα που περιγράφονται παρακάτω (Eroschenko et al., 2009).

• Η ασύμμετρη ολογοαρθρίτιδα είναι η πλέον κοινή μορφή και αφορά <5 ευαίσθητες και διογκωμένες αρθρώσεις. Συνήθως προσβάλλει το γόνατο, το ισχίο, τον αστράγαλο, τα χέρια, τα πόδια, τους καρπούς, ενώ συχνά εμπλέκονται οι άπω μεσοφαλαγγικές (DIP) και οι εγγύς μεσοφαλαγγικές αρθρώσεις των χεριών και των ποδιών, με αποτέλεσμα την αλλαντοειδή διόγκωση των δακτύλων (Eroschenko et al., 2009).
• Η συμμετρική πολυαρθρίτιδα προσβάλλει πολλαπλά συμμετρικά ζεύγη αρθρώσεων, μπορεί να οδηγήσει σε αναπηρία, συχνά διαγιγνώσκεται λανθασμένα ως ρευματοειδής αρθρίτιδα, η εμπλοκή της μετακαρποφαλαγγικής άρθρωσης είναι συχνή, ενώ η ψωρίαση είναι συχνά σοβαρή (Eroschenko et al., 2009).
• Στην προεξάρχουσα προσβολή των άπω μεσοφαλαγγικών αρθρώσεων εμπλέκονται οι άπω αρθρώσεις των δακτύλων των άκρων χειρών και ποδών, ενώ υπάρχει ισχυρή συσχέτιση με παραμορφώσεις ονύχων (Eroschenko et al., 2009).
• Η προεξάρχουσα σπονδυλίτιδα προσβάλλει κυρίως την σπονδυλική στήλη, ενώ ενδέχεται να εμφανιστεί χωρίς περιφερική αρθρίτιδα (Eroschenko et al., 2009).
• Η ακρωτηριαστική αρθρίτιδα είναι μία επιθετική και καταστροφική μορφή που οδηγεί σε σοβαρή παραμόρφωση, προσβάλλει τις μικρές αρθρώσεις των χεριών και των ποδιών, σχετίζεται με αυχενικό άλγος και οσφυαλγία (ιερολαγονίτιδα), ενώ προκαλεί τηλεσκοπική εμφάνιση δακτύλων ως επακόλουθο εκτεταμένης οστικής απορρόφησης (Eroschenko et al., 2009).

Όσον αφορά τον επιπολασμό των υποτύπων της ΨΑ, η ασύμμετρη ολιγοαρθρίτιδα είναι ο πλέον συχνός υπότυπος (70%), ακολουθούμενος από τον υπότυπο της πολυαρθρίτιδας (15%), ενώ οι υπόλοιποι υπότυποι διαπιστώνονται σε μόλις 5% των ασθενών (Eder & Gladman, 2013). Να σημειωθεί ότι η νόσος ΨΑ χαρακτηρίζεται από μεταβαλλόμενους βαθμούς ολιγοαρθρίτιδας, πολυαρθρίτιδας και σπονδυλίτιδας.

Αρκετές μελέτες έχουν εξετάσει τον επιπολασμό της ΨΑ σε χώρες σε όλο τον κόσμο. Οι εκτιμήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες κυμαίνονται από 0,06% έως 0,25% και οι εκτιμήσεις επιπολασμού στην Ευρώπη κυμαίνονται από 0,05%, στην Τουρκία και την Τσεχική Δημοκρατία, έως 0,21%, στη Σουηδία. Στη Νότια Αμερική και την Ασία υπάρχουν μόνο λίγες αναφορές για τον επιπολασμό της ΨΑ και υποδηλώνουν ότι είναι χαμηλότερος σε αυτές τις περιοχές (0,07% στο Μπουένος Άιρες και 0,02% στην Κίνα) (Ogdie & Weiss, 2015; Egeberg et al., 2017; Ritchlin et al., 2017).

Οι αποκλίσεις μεταξύ των μελετών όσον αφορά στον επιπολασμό της ΨΑ, συχνά οφείλονται στους διαφορετικούς τρόπους ορισμού και ανίχνευσης της νόσου. Η επίπτωση της ΨΑ στο γενικό πληθυσμό εξετάστηκε από σχετικά λίγες μελέτες. Η αναφερόμενη επίπτωση της ΨΑ σε πρόσφατες δημοσιεύσεις κυμαίνεται από 3,6 έως 7,2 ανά 100.000 ανθρωπο-έτη. Ωστόσο, δημοσιεύσεις από το 2001 έως το 2003 ανέφεραν πολύ ευρύτερο φάσμα περιστατικών (0,1-23,1) (Ogdie & Weiss, 2015).

Αν και η ΨΑ έχει χαμηλό επιπολασμό στο γενικό πληθυσμό, είναι συχνή στους ασθενείς με ψωρίαση. Και πάλι, οι εκτιμήσεις επιπολασμού ποικίλλουν σημαντικά (εύρος 6%–41%) ανάλογα με τους ορισμούς που χρησιμοποιούνται (Ogdie & Weiss, 2015). Σύμφωνα πάντως με τις πιο πρόσφατες δημοσιεύσεις, υπολογίζεται ότι περίπου 1 στους 4 ασθενείς με ψωρίαση θα εμφανίσει ΨΑ (Alinaghi et al., 2019). Ακόμη, φαίνεται ότι στο 75%-85% των ασθενών με ΨΑ, η έναρξη της ψωρίασης συμβαίνει είτε πριν την έναρξη της αρθρίτιδας είτε ταυτόχρονα (Kalkan & Karadag, 2014).

Εκτός των στοιχείων που αναφέρθηκαν ήδη, ο επιπολασμός της ΨΑ είναι δύσκολο να προσδιοριστεί για διάφορους ακόμη λόγους. Πρώτον, οι ασθενείς με μέτρια ψωρίαση ή χωρίς ψωρίαση κατά το χρονικό διάστημα της μελέτης ενδέχεται να μην έχουν ληφθεί υπόψη. Δεύτερον, η ΨΑ μπορεί να βρίσκεται σε ύφεση και, κατά συνέπεια, να μη διαγνωστεί κατά τη διάρκεια της κλινικής εξέτασης. Τέλος, εάν η αρθρίτιδα προηγηθεί της εμφάνισης των ψωριασικών αλλοιώσεων, τότε συχνά δεν αναγνωρίζεται εγκαίρως ως ΨΑ. Γι’ αυτούς τους λόγους, οι μελέτες συχνά ενδέχεται να υποεκτιμήσουν τον επιπολασμό της ΨΑ (Setty & Choi, 2007). Επίσης, η χρήση διαφορετικών κριτηρίων ταξινόμησης της ΨΑ δυσκολεύει τη σύγκριση του επιπολασμού της ΨΑ ανάμεσα σε διαφορετικές μελέτες. Ακόμη, γενετικές διαφορές, περιβαλλοντικοί παράγοντες και ο τύπος του πληθυσμού της μελέτης δυνητικά συμβάλλουν στη διακύμανση του επιπολασμού (Hoff et al., 2015).

Η Ψωριασική Αρθρίτιδα (ΨΑ) είναι μια πολυπαραγοντική, φλεγμονώδης νόσος που σχετίζεται με διάφορες συννοσηρότητες. Πρόκειται για μία νόσο με αρκετά μεγάλο φορτίο για τους ασθενείς, η οποία επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής και την ψυχολογία τους, πολύ συχνά οδηγεί σε απώλεια εργασιακής παραγωγικότητας, και σίγουρα επιβαρύνει οικονομικά τους ίδιους και τις οικογένειές τους (Feldman et al., 2017; Merola et al., 2019). Σε αυτό το σημείο πρέπει να αναφερθεί ότι, σύμφωνα με δεδομένα από αναφορές ασθενών με βάση τους κοινούς δείκτες έκβασης, το φορτίο της νόσου ασθενών με ΨΑ ή Αξονική Σπονδυλαρθρίτιδα (ΑξΣπΑ) φαίνεται να είναι συγκρίσιμο, και σε αρκετές περιπτώσεις μεγαλύτερο, από αυτό των ασθενών με Ρευματοειδή Αρθρίτιδα (ΡΑ) (Mease et al., 2019).

Οι αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα των ασθενών με ΨΑ έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχολογία τους. Αισθάνονται απογοητευμένοι και στιγματισμένοι από την εμφάνιση του δέρματος και των νυχιών τους, καθώς και από το πρήξιμο, την παραμόρφωση και τις ορατές αλλαγές στο βάδισμά τους. Αυτό τους οδηγεί στο να προσπαθούν να κρύψουν αυτά τα προβλήματα με κλειστά υποδήματα, ρούχα για κάλυψη, απόρριψη των βοηθημάτων βάδισης και περιορισμό της κοινωνικότητάς τους. Συχνά, το αυξημένο σωματικό βάρος που προκύπτει από την αδυναμία άσκησης λόγω σωματικού άλγους, είναι κάτι που επιδεινώνει επιπλέον την ψυχολογία των ασθενών (Carter et al., 2019).

Όπως αναφέρθηκε ήδη, η πάθηση αυτή συσχετίζεται με άλγος στις αρθρώσεις, δυσκαμψία, ψωρίαση του πελματικού δέρματος, παραμόρφωση των ποδιών και οίδημα, τα οποία περιορίζουν τις καθημερινές δραστηριότητες των ασθενών, όπως το να χρησιμοποιούν τα χέρια τους, να στέκονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, να περπατούν ή ακόμη και να φορούν παπούτσια. Στην προσπάθειά τους να αποφύγουν τον πόνο, οι ασθενείς με ΨΑ που εμφανίζουν έντονα συμπτώματα, ζουν με τέτοιο τρόπο που πολύ συχνά τους οδηγεί σε κοινωνική απομόνωση (Carter et al., 2019).

Η ΨΑ μπορεί να οδηγήσει στον περιορισμό ποικίλων απλών καθημερινών δραστηριοτήτων, όπως οι οικιακές εργασίες, τα ψώνια, το μαγείρεμα και η οδήγηση. Πολλοί ασθενείς μάλιστα, συναντούν δυσκολία και στην διατήρηση της υγιεινής του δέρματος και των άκρων τους, ιδιαίτερα αν πάσχουν επιπλέον από αξονική προσβολή και παχυσαρκία. Όλα αυτά, κάνουν τους ασθενείς να νιώθουν ότι χάνουν τον έλεγχο της ζωής τους και ότι εγκλωβίζονται στο σπίτι. Συχνά νιώθουν άγχος, έλλειψη ψυχραιμίας, κατάθλιψη, αμηχανία, και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αυτά τα συναισθήματα ενισχύονται από την αντίληψη ότι οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν τους περιορισμούς που βιώνουν και ίσως τους επικρίνουν (Carter et al., 2019).

Η νόσος αυτή, όπως προαναφέρθηκε, περιορίζει την κοινωνικοποίηση των ασθενών. Συγκεκριμένα, οι ίδιοι δηλώνουν δυσκολία στη διατήρηση φιλικών σχέσεων και τη συμμετοχή σε δραστηριότητες αναψυχής λόγω σωματικών περιορισμών (Carter et al., 2019). Εκτός από την κοινωνική ζωή των ασθενών, οι επιπτώσεις της νόσου επεκτείνονται, και στην οικογενειακή ζωή τους. Η αυξημένη εξάρτηση από τα μέλη της οικογένειας για σωματική και συναισθηματική υποστήριξη, κάνουν τους ασθενείς να νιώθουν ότι γίνονται βάρος στα αγαπημένα τους πρόσωπα (Carter et al., 2019).

Ακόμη, στους ασθενείς με επιβεβαιωμένη υψηλή ενεργότητα της νόσου υπάρχει σαφής συσχέτιση μεταξύ κόπωσης και απώλειας εργασιακής παραγωγικότητας (Walsh et al., 2014). Συγκεκριμένα, οι ασθενείς αντιμετωπίζουν δυσκολία στην εκτέλεση των καθηκόντων τους εξαιτίας του πόνου και της ακαμψίας, δυσκολεύονται να μετακινηθούν προς και από τους χώρους εργασίας τους, καθυστερούν κατά την ολοκλήρωση των εργασιών και ταυτόχρονα, νιώθουν αμήχανα λόγω της εμφάνισής τους (Carter et al., 2019).

Η ΨΑ συσχετίζεται με διάφορες συννοσηρότητες οι οποίες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων, την πρώιμη καρδιαγγειακή νόσο, την υπερλιπιδαιμία, τις επιπλοκές λοιμώξεων, τον κίνδυνο κακοήθειας, την κατάθλιψη, το άγχος, την οστεοπόρωση, το μεταβολικό σύνδρομο, το διαβήτη τύπου 2, τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, τις οφθαλμικές παθήσεις, καθώς και παθήσεις στο ήπαρ και τα νεφρά, με 42% των ασθενών να αναφέρουν την παρουσία 3 ή περισσοτέρων συννοσηρών παθήσεων (Husted et al., 2013; Shah et al., 2017; Cañete et al., 2020).

Οι ασθενείς με ΨΑ έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό (Wong et al., 1997) όμως η έγκαιρη και στοχευμένη θεραπεία μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των ποσοστών επιβίωσης (Ali et al., 2007). Η κύρια αιτία θανάτου σε αυτούς τους ασθενείς, σε σύγκριση πάντα με το γενικό πληθυσμό, είναι η καρδιαγγειακή νόσος (Gladman, 2008; Buckley, 2010; Arumugam
& McHugh, 2012). Άλλες αιτίες θανάτου είναι οι νόσοι του αναπνευστικού συστήματος, οι κακοήθειες και οι τραυματισμοί (Mok, 2011).

Η πλειονότητα των ασθενών με ΨΑ έχουν για αρκετά χρόνια ψωρίαση πριν από την ανάπτυξη της αρθρίτιδας. Επομένως, ο προσδιορισμός των παραγόντων κινδύνου για την εμφάνιση ΨΑ, τόσο σε ασθενείς με ψωρίαση όσο και χωρίς, καθώς και ο έλεγχος για πρώιμα σημεία και συμπτώματα της ΨΑ, είναι ιδιαίτερα σημαντικά στοιχεία για την έγκαιρη διάγνωση (Solmaz et al., 2018). Η δυσκολία στην αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων, μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση στην αναζήτηση ιατρικής βοήθειας από μέρους των ασθενών, και επομένως η διάγνωση καθίσταται περαιτέρω δύσκολη λόγω των ποικίλων κλινικών εκδηλώσεων της ΨΑ και τη συχνή σύγχυση με άλλες συνήθεις αρθροπάθειες, όπως η οστεοαρθρίτιδα (Ogdie & Gelfand 2010). Παρόλες τις δυσκολίες, έχουν εντοπιστεί διάφοροι παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι μπορούν να ομαδοποιηθούν σε τροποποιήσιμους και σε μη τροποποιήσιμους (Solmaz et al., 2018).

Γενετικοί παράγοντες και ιατρικό ιστορικό

Το οικογενειακό ιστορικό ψωρίασης και ΨΑ είναι γνωστό ότι σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΨΑ. Τα γονίδια που έχουν συσχετιστεί με τη νόσο αυτή είναι πολλά. Αρκετά σημαντικοί φαίνεται να είναι διάφοροι πολυμορφισμοί που εμφανίζονται εντός συνδεδεμένων με την νόσο φλεγμονωδών μονοπατιών, όπως αυτό της IL-17 / IL-23 και της σηματοδότησης NF-κB. Παρόλα αυτά, η μόνη περιοχή όπου έχουν εντοπιστεί συγκεκριμένοι γενετικοί δείκτες για την ΨΑ είναι εντός της περιοχής του ανθρώπινου αντιγόνου λευκοκυττάρων (HLA), ειδικά του HLA-B. Συγκεκριμένα, αρκετές μελέτες έχουν εντοπίσει σε ασθενείς με ψωρίαση τα HLA-B27, -B38, -B39 και -B8 ως ειδικούς δείκτες για την ΨΑ. Το HLA-B27 είναι επίσης δείκτης της σοβαρότητας των συμπτωμάτων της ψωριασικής αρθρίτιδας, καθώς σχετίζεται με την παρουσία ενθεσίτιδας, με μεγαλύτερες ακτινογραφικές βλάβες στις περιφερικές αρθρώσεις και με αξονική συμμετοχή, χωρίς όμως να σχετίζεται με την ψωρίαση. Επιπλέον, τα HLA-B38 και HLA-B39 θεωρείται ότι σχετίζονται πιο ειδικά με την περιφερική πολυαρθρική προσβολή (Solmaz et al., 2018).

Είναι σημαντικό να μη δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τα προαναφερθέντα γονίδια έχουν αιτιώδη σχέση με την ΨΑ. Απλώς έχει παρατηρηθεί ότι τα γονίδια αυτά εμφανίζονται περισσότερο ή λιγότερο συχνά στην ΨΑ και επομένως φαίνεται ότι συσχετίζονται με τη νόσο. Αυτό δεν τα καθιστά αυτόματα παράγοντες κινδύνου για την ασθένεια. Επομένως, μέχρι στιγμής λόγω έλλειψης επαρκών δεδομένων, ο γενετικός έλεγχος δε συνιστάται ως τρόπος διάγνωσης της ΨΑ (Solmaz et al., 2018).

Όπως έχει προαναφερθεί, η ΨΑ είναι πολύ στενά συνδεδεμένη με την ψωρίαση. Συγκεκριμένα, σε ψωριασικούς ασθενείς, η θέση της δερματικής προσβολής φαίνεται να είναι ένα σημαντικό χαρακτηριστικό, καθώς η εμπλοκή του τριχωτού της κεφαλής, των νυχιών και της γλουτιαίας σχισμής, έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΨΑ. Επιπλέον, πολλές μελέτες υποστηρίζουν τη συσχέτιση μεταξύ της σοβαρότητας της ψωρίασης και της εμφάνισης ΨΑ (Solmaz et al., 2018).

Περιβαλλοντικοί παράγοντες

Όσον αφορά στους περιβαλλοντικούς παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την ανάπτυξη ΨΑ, και ιδιαίτερα σε άτομα με γενετική προδιάθεση, σημαντικό ρόλο παίζουν η μηχανική καταπόνηση, τυχόν τραυματισμός, το συναισθηματικό στρες, οι λοιμώξεις, το κάπνισμα και οι εμβολιασμοί. Ακόμη, πολλαπλές μεταβολικές διαταραχές όπως η παχυσαρκία, η υπερλιπιδαιμία και η υπερουριχαιμία έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ΨΑ. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος στην ηλικία των 18 ετών σχετίζεται αντίστοιχα με υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης ΨΑ σε ψωριασικούς ασθενείς (Solmaz et al., 2018).

Η ιντερλευκίνη-17Α (IL-17A) είναι ένα σημαντικό μόριο του ανοσοποιητικού συστήματος το οποίο εμπλέκεται μεταξύ άλλων στην παθογένεση της ψωριασικής αρθρίτιδας (ΨΑ) και της ψωρίασης (Nestle et al., 2009; Huynh et al., 2013). Οι πολυμορφισμοί στους γενετικούς τόπους μορίων που σχετίζονται με το σηματοδοτικό μονοπάτι της IL-17, συνδέονται με προδιάθεση για ΨΑ (Huynh et al. 2013). Η υπεροικογένεια της IL-17 αποτελείται από έξι μόρια προσδέτες (IL-17A έως IL-17F), τα οποία μπορούν να δεσμευτούν σε πέντε υποτύπους υποδοχέα (IL-17RA έως IL-17RE) (Gaffen, 2009; de Morales et al., 2020). Η IL-17A είναι μακράν το καλύτερα χαρακτηρισμένο μέλος της οικογένειας IL-17 και μπορεί να υπάρχει ως ομοδιμερές ή ως ετεροδιμερές με IL-17F. Το μόριο αυτό σηματοδοτεί μέσω ενός υποχρεωτικά διμερούς συμπλόκου IL-17RA/IL-17RC και, κατά τη σύνδεση με έναν υποδοχέα, αυξορυθμίζει την έκφραση φλεγμονωδών γονιδίων είτε με διέγερση de novo γονιδιακής μεταγραφής είτε με σταθεροποίηση του mRNA προ-φλεγμονωδών κυτοκινών και χημειοκινών (Amatya et al., 2017).

Σε υγιή άτομα, η IL-17A, καθώς και άλλα μέλη της οικογένειας των ιντερλευκινών αυτών, παίζουν σημαντικό ρόλο στην άμυνα του ξενιστή έναντι μιας σειράς βακτηριακών και μυκητιακών παθογόνων στους επιθηλιακούς και βλεννογόνους φραγμούς του δέρματος, του εντέρου, καθώς και του αναπνευστικού συστήματος (McGonagle et al., 2019). Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα μοριακά μονοπάτια που συνδέουν την IL-23 με την IL-17, τα οποία έχουν σημαντικό ρόλο στο συντονισμό της λειτουργίας του φραγμού του δέρματος και του εντέρου, δύο σημεία του σώματος που δέχονται έντονη φυσική και χημική καταπόνηση, και είναι επίσης περιοχές πολύπλοκων μικροβιολογικών αλληλεπιδράσεων (Lories & Haroon, 2017).

Στην κυκλοφορία, τις αρθρώσεις και τις ενθέσεις των ατόμων με ΨΑ, καθώς και στις ψωριασικές πλάκες του δέρματος, καταγράφονται αυξημένα επίπεδα κυττάρων που παράγουν IL-17A ή κυττάρων που εκφράζουν τους υποδοχείς της IL-17Α (Jandus et al.; 2008; Kagami et al., 2010; Lin et al., 2011; Raychaudhuri et al., 2012; Noordenbos et al., 2012; Sherlock et al., 2012). Ακόμη, έχει διαπιστωθεί ότι αυξημένα επίπεδα κυττάρων που παράγουν IL-17A συσχετίζονται με κλινικά δεδομένα υψηλής ενεργότητας της νόσου (Menon et al., 2014). Αναλυτικότερα, γνωρίζουμε ότι τα Th17 κύτταρα, τα κυτταροτοξικά T κύτταρα, τα γδ T-κύτταρα και τα ILC3 κύτταρα αποτελούν σημαντικές πηγές IL-17A, ενώ πρόσφατες μελέτες έχουν εντοπίσει και άλλους παράγοντες που συμβάλλουν στην IL-17A στο εγγενές ανοσοποιητικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένων των μακροφάγων, των μαστοκυττάρων και των ουδετεροφίλων (Taams et al., 2018; McGonagle et al., 2019).

Η έκκριση της IL-17Α ορίζει ένα φλεγμονώδες μονοπάτι που τελικά κατευθύνει τη φλεγμονή των αρθρώσεων και τη βλάβη στις σπονδυλαρθρίτιδες. Όπως προαναφέρθηκε, η IL-17 κατευθύνει τον προφλεγμονώδη καταρράκτη τόσο άμεσα, μέσω της απελευθέρωσης IL-17A, όσο και έμμεσα, μέσω της αυξημένης παραγωγής άλλων προφλεγμονωδών κυτοκινών, από ποικίλους διαφορετικούς τύπους κυττάρων (Amatya et al., 2017). Η παραγωγή κυτοκινών και χημειοκινών ως απάντηση στην IL-17A μπορεί να κατευθύνει με τη σειρά της ένα φλεγμονώδη βρόχο ανατροφοδότησης, ο οποίος τροφοδοτεί τα κύτταρα της επίκτητης και της φυσικής ανοσίας προκειμένου να προαχθεί περαιτέρω η παραγωγή IL-17A (McGonagle et al., 2019). Αναλυτικότερα, αξίζει να αναφέρουμε ότι η ενθεσίτιδα προκαλείται κυρίως από μια φυσική ανοσοαπόκριση κατά την οποία η προσταγλανδίνη Ε2 (PGE2) και η IL-23 φαίνεται να είναι σημαντικοί πρώιμοι διαμεσολαβητές. Συγκεκριμένα, φαίνεται ότι οδηγούν στην ενεργοποίηση τοπικών ανοσοκυττάρων τα οποία με τη σειρά τους παράγουν IL-17A και άλλες φλεγμονώδεις κυτοκίνες (Schett et al., 2017). Η IL-17A πιθανώς δρα ως ενισχυτής της ενθεσίτιδας, προκαλώντας την παραγωγή αρκετών
άλλων κυτοκινών από μεσεγχυματικά κύτταρα (McGonagle et al., 2019). Ένας άλλος σημαντικός τρόπος δράσης της IL-17A είναι η ενεργοποίηση της διάβρωσης του οστού διαμέσου της αυξορύθμισης του ενεργοποιητή του υποδοχέα του προσδέτη του πυρηνικού παράγοντα κάππα-Β (RANKL) (Raychaudhuri et al., 2015).

Περνώντας από τα μοριακά δεδομένα στα γενετικά, πρέπει να αναφέρουμε ότι οι ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό ΨΑ έχουν 27-48 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν τη νόσο σε σχέση με τις ομάδες ελέγχου (Ogdie & Gelfand, 2010). Πολλά γονίδια που εμπλέκονται στην προδιάθεση για ΨΑ συνδέονται επίσης με την προδιάθεση για ψωρίαση, όπως τα HLA-Cw0602, HLA-B27 (αν και σχετίζεται ειδικότερα με την αξονική προσβολή στην ΨΑ), HLA-B38 και HLA-B39 (αν και σχετίζεται ειδικότερα με την περιφερική πολυαρθρική προσβολή), TNF-238A, TNIP1, IL23R, IL12R και HLA-DR4. Δεν είναι όμως αποδεδειγμένο ότι όλα τα γονίδια πυροδοτούν τόσο την ψωρίαση όσο και την ΨΑ. Με την ΨΑ, εκτός των γονιδίων που προαναφέρθηκαν, συσχετίζονται και τα γονίδια TNF-857, KIR2DS1, HLA-Cw1203 και HLA-DRB1 (Ogdie & Gelfand, 2010).

Ali, Y., Tom, B.D., Schentag, C.T., Farewell, V.T. and Gladman, D.D., 2007. Improved survival in psoriatic arthritis with calendar time. Arthritis & Rheumatism, 56(8), pp.2708-2714.

Alinaghi, F., Calov, M., Kristensen, L.E., Gladman, D.D., Coates, L.C., Jullien, D., Gottlieb, A.B., Gisondi, P., Wu, J.J., Thyssen, J.P. and Egeberg, A., 2019. Prevalence of psoriatic arthritis in patients with psoriasis: A systematic review and meta-analysis of observational and clinical studies. Journal of the American Academy of Dermatology, 80(1), pp.251-265.

Amatya, N., Garg, A.V. and Gaffen, S.L., 2017. IL-17 signaling: the yin and the yang. Trends in immunology, 38(5), pp.310-322.

Arumugam, R. and McHUGH, N.J., 2012. Mortality and causes of death in psoriatic arthritis. The Journal of Rheumatology Supplement, 89, pp.32-35.

Bagel, J. and Schwartzman, S., 2018. Enthesitis and dactylitis in psoriatic disease: a guide for dermatologists. American Journal of clinical dermatology, 19(6), pp.839-852.

Buckley, C., Cavill, C., Taylor, G., Kay, H., Waldron, N., Korendowych, E. and McHugh, N., 2010. Mortality in psoriatic arthritis–a single-center study from the UK. The Journal of rheumatology, 37(10), pp.2141-2144.

Cai, Y., Shen, X., Ding, C., Qi, C., Li, K., Li, X., Jala, V.R., Zhang, H.G., Wang, T., Zheng, J. and Yan, J., 2011. Pivotal role of dermal IL-17-producing γδ T cells in skin inflammation. Immunity, 35(4), pp.596-610.

Cañete, J.D., Tasende, J.A.P., Laserna, F.J.R., Castro, S.G. and Queiro, R., 2020. The Impact of Comorbidity on Patient-Reported Outcomes in Psoriatic Arthritis: A Systematic Literature Review. Rheumatology and Therapy, pp.1-21.

Carter, K., Walmsley, S., Chessman, D., Rome, K. and Turner, D.E., 2019. Perspectives of patients and health professionals on the experience of living with psoriatic arthritis-related foot problems: a qualitative investigation. Clinical rheumatology, 38(6), pp.1605-1613.

de Morales, J.M.G.R., Puig, L., Daudén, E., Cañete, J.D., Pablos, J.L., Martín, A.O., Juanatey, C.G., Adán, A., Montalbán, X., Borruel, N. and Ortí, G., 2020. Critical role of interleukin (IL)-17 in inflammatory and immune disorders: An updated review of the evidence focusing in controversies. Autoimmunity reviews, 19(1), p.102429.

Eder, L. and Gladman, D.D., 2013. Psoriatic arthritis: phenotypic variance and nosology. Current rheumatology reports, 15(3), p.316.

Egeberg, A., Kristensen, L.E., Thyssen, J.P., Gislason, G.H., Gottlieb, A.B., Coates, L.C., Jullien, D., Gisondi, P., Gladman, D.D., Skov, L. and Mallbris, L., 2017. Incidence and prevalence of psoriatic arthritis in Denmark: a nationwide register linkage study. Annals of the rheumatic diseases, 76(9), pp.1591-1597.

Eroschenko, K., Cleveland, K.W. and Gunter, K., 2009. Psoriatic arthritis: a review. Journal of Pharmacy Practice, 22(1), pp.86-103.

Feldman, S.R., Tian, H., Gilloteau, I., Mollon, P. and Shu, M., 2017. Economic burden of comorbidities in psoriasis patients in the United States: results from a retrospective US database. BMC health services research, 17(1), p.337.

Gaffen, Sarah L. "Structure and signalling in the IL-17 receptor family." Nature Reviews Immunology 9, no. 8 (2009): 556-567.

Gladman, D.D., Hing, E.N., Schentag, C.T. and Cook, R.J., 2001. Remission in psoriatic arthritis. The Journal of Rheumatology, 28(5), pp.1045-1048.

Gladman, D.D., 2008. Mortality in psoriatic arthritis. Clinical & Experimental Rheumatology, 26(5), p.S62.

Gladman, D.D., Thavaneswaran, A., Chandran, V. and Cook, R.J., 2011. Do patients with psoriatic arthritis who present early fare better than those presenting later in the disease?. Annals of the rheumatic diseases, 70(12), pp.2152-2154.

Hoff, M., Gulati, A.M., Romundstad, P.R., Kavanaugh, A. and Haugeberg, G., 2015. Prevalence and incidence rates of psoriatic arthritis in central Norway: data from the Nord-Trøndelag health study (HUNT). Annals of the rheumatic diseases, 74(1), pp.60-64.

Husted, J.A., Thavaneswaran, A., Chandran, V. and Gladman, D.D., 2013. Incremental effects of comorbidity on quality of life in patients with psoriatic arthritis. The Journal of rheumatology, 40(8), pp.1349-1356.

Huynh, D., Etzel, C., Cox, V., Kremer, J., Greenberg, J. and Kavanaugh, A., 2013. SAT0268 Anti Citrullinated Peptide Antibody (ACPA) in Patients with Psoriatic Arthritis (PSA): Clinical Relevance. Annals of the Rheumatic Diseases, 72(Suppl 3), pp.A673-A673.

Jandus, C., Bioley, G., Rivals, J.P., Dudler, J., Speiser, D. and Romero, P., 2008. Increased numbers of circulating polyfunctional Th17 memory cells in patients with seronegative spondylarthritides. Arthritis & Rheumatism: Official Journal of the American College of Rheumatology, 58(8), pp.2307-2317.

Kagami, S., Rizzo, H.L., Lee, J.J., Koguchi, Y. and Blauvelt, A., 2010. Circulating Th17, Th22, and Th1 cells are increased in psoriasis. Journal of Investigative Dermatology, 130(5), pp.1373-1383. 

Kalkan, G. and Karadag, A.S., 2014. Psoriatic arthritis epidemiology. Eastern Journal of Medicine, 19(1), p.1.

Kane, D., Stafford, L., Bresnihan, B. and FitzGerald, O., 2003. A prospective, clinical and radiological study of early psoriatic arthritis: an early synovitis clinic experience. Rheumatology, 42(12), pp.1460-1468.

Lin, A.M., Rubin, C.J., Khandpur, R., Wang, J.Y., Riblett, M., Yalavarthi, S., Villanueva, E.C., Shah, P., Kaplan, M.J. and Bruce, A.T., 2011. Mast cells and neutrophils release IL-17 through extracellular trap formation in psoriasis. The Journal of Immunology, 187(1), pp.490-500.

Lories, R.J. and Haroon, N., 2017. Evolving concepts of new bone formation in axial spondyloarthritis: insights from animal models and human studies. Best Practice & Research Clinical Rheumatology, 31(6), pp.877-886.

McGonagle, D.G., McInnes, I.B., Kirkham, B.W., Sherlock, J. and Moots, R., 2019. The role of IL-17A in axial spondyloarthritis and psoriatic arthritis: recent advances and controversies. Annals of the rheumatic diseases, 78(9), pp.1167-1178.

Mease, P.J., Palmer, J.B., Liu, M., Kavanaugh, A., Pandurengan, R., Ritchlin, C.T., Karki, C. and Greenberg, J.D., 2018. Influence of axial involvement on clinical characteristics of psoriatic arthritis: analysis from the corrona psoriatic arthritis/spondyloarthritis registry. The Journal of rheumatology, 45(10), pp.1389-1396.

Mease, P.J., Liu, M., Rebello, S., Kang, H., Yi, E., Park, Y. and Greenberg, J.D., 2019. Comparative Disease Burden in Patients with Rheumatoid Arthritis, Psoriatic Arthritis, or Axial Spondyloarthritis: Data from Two Corrona Registries. Rheumatology and Therapy, 6(4), pp.529-542.

Menon, B., Gullick, N.J., Walter, G.J., Rajasekhar, M., Garrood, T., Evans, H.G., Taams, L.S. and Kirkham, B.W., 2014. Interleukin‐17+ CD8+ T cells are enriched in the joints of patients with psoriatic arthritis and correlate with disease activity and joint damage progression. Arthritis & rheumatology, 66(5), pp.1272-1281.

Merola, J.F., Shrom, D., Eaton, J., Dworkin, C., Krebsbach, C., Shah-Manek, B. and Birt, J., 2019. Patient Perspective on the Burden of Skin and Joint Symptoms of Psoriatic Arthritis: Results of a Multi-National Patient Survey. Rheumatology and therapy, 6(1), pp.33-45.

Miossec, P., Korn, T. and Kuchroo, V.K., 2009. Interleukin-17 and type 17 helper T cells. New England Journal of Medicine, 361(9), pp.888-898.

Mok, C.C., Kwok, C.L., Ho, L.Y., Chan, P.T. and Yip, S.F., 2011. Life expectancy, standardized mortality ratios, and causes of death in six rheumatic diseases in Hong Kong, China. Arthritis & Rheumatism, 63(5), pp.1182-1189.

Nestle, F.O., Kaplan, D.H. and Barker, J., 2009. Mechanisms of Disease. Psoriasis. New Engl J Med, 361, p.496.

Noordenbos, T., Yeremenko, N., Gofita, I., van de Sande, M., Tak, P.P., Caňete, J.D. and Baeten, D., 2012. Interleukin‐17–positive mast cells contribute to synovial inflammation in spondylarthritis. Arthritis & Rheumatism, 64(1), pp.99-109.

Ocampo D.V. and Gladman D., 2019. Psoriatic arthritis. F1000Research, 8:1665.

Ogdie, A. and Gelfand, J.M., 2010. Identification of risk factors for psoriatic arthritis: scientific opportunity meets clinical need. Archives of dermatology, 146(7), pp.785-788.

Ogdie, A. and Weiss, P., 2015. The epidemiology of psoriatic arthritis. Rheumatic Disease Clinics, 41(4), pp.545-568.

Piskin, G., De Boer, O.J., Van Der Loos, C.M., Teeling, P., Bos, J.D. and Teunissen, M.B., 2010. Overrepresentation of IL-17A and IL-22 producing CD8 T cells in lesional skin suggests their involvement in the pathogenesis of psoriasis. PloS one, 5(11), p.e14108.

Raychaudhuri, S.P., Raychaudhuri, S.K. and Genovese, M.C., 2012. IL-17 receptor and its functional significance in psoriatic arthritis. Molecular and cellular biochemistry, 359(1-2), pp.419-429.

Raychaudhuri, S.K., Saxena, A. and Raychaudhuri, S.P., 2015. Role of IL-17 in the pathogenesis of psoriatic arthritis and axial spondyloarthritis. Clinical rheumatology, 34(6), pp.1019-1023.

Ritchlin, C. T., Colbert, R. A. and Gladman, D. D., 2017. Psoriatic Arthritis. The New England journal of medicine, 376(10), pp.957–970. 

Schett, G., Lories, R.J., D'Agostino, M.A., Elewaut, D., Kirkham, B., Soriano, E.R. and McGonagle, D., 2017. Enthesitis: from pathophysiology to treatment. Nature Reviews Rheumatology, 13(12), p.731.

Setty, A.R. and Choi, H.K., 2007. Psoriatic arthritis epidemiology. Current rheumatology reports, 9(6), pp.449-454.

Shah, K., Paris, M., Mellars, L., Changolkar, A. and Mease, P.J., 2017. Real-world burden of comorbidities in US patients with psoriatic arthritis. RMD open, 3(2), p.e000588.

Sherlock, J.P., Joyce-Shaikh, B., Turner, S.P., Chao, C.C., Sathe, M., Grein, J., Gorman, D.M., Bowman, E.P., McClanahan, T.K., Yearley, J.H. and Eberl, G., 2012. IL-23 induces spondyloarthropathy by acting on ROR-γt+ CD3+ CD4− CD8− entheseal resident T cells. Nature medicine, 18(7), p.1069.

Solmaz, D., Eder, L. and Aydin, S.Z., 2018. Update on the epidemiology, risk factors, and disease outcomes of psoriatic arthritis. Best Practice & Research Clinical Rheumatology, 32(2), pp.295-311.

Taams, L.S., Steel, K.J., Srenathan, U., Burns, L.A. and Kirkham, B.W., 2018. IL-17 in the immunopathogenesis of spondyloarthritis. Nature Reviews Rheumatology, 14(8), pp.453-466.

Trontzas, P., Andrianakos, A., Miyakis, S., Pantelidou, K., Vafiadou, E., Garantziotou, V. and Voudouris, C., 2005. Seronegative spondyloarthropathies in Greece: a population-based study of prevalence, clinical pattern, and management. The ESORDIG study. Clinical rheumatology, 24(6), pp.583-589.

Walsh, J.A., McFadden, M.L., Morgan, M.D., Sawitzke, A.D., Duffin, K.C., Krueger, G.G. and Clegg, D.O., 2014. Work productivity loss and fatigue in psoriatic arthritis. The Journal of rheumatology, 41(8), pp.1670-1674.

Weigle, N. and McBane, S., 2013. Psoriasis. American family physician, 87(9), pp.626–633.

Wong, K., Gladman, D.D., Husted, J., Long, J.A., Farewell, V.T. and Long, J.A., 1997. Mortality studies in psoriatic arthritis. Results from a single outpatient clinic. I. Causes and risk of death. Arthritis & Rheumatism, 40(10), pp.1868-1872.